Soorten ondersteunende technologieën

Schermvergroters

Deze software helpt slechtzienden en werkt zoals een vergrootglas: je kunt er een deel van het scherm mee vergroten. Je kunt de focus van het vergrootglas instellen op verschillende delen van het scherm.

Daarnaast is er software die grote karakters op het scherm zet in plaats van de standaard 10- of 12-punts lettertekens die gebruikt worden in bijvoorbeeld een tekstverwerker, of in menu's van programma's.

Figuur 6.1. Schermvergroter

De vergroter zoomt in op een bepaald deel van een scherm. Er is ook een crosshair waarmee je beter de pointer van de muis op de juiste plaats kan mikken.

Door middel van een vizier kan de gebruiker de muisaanwijzer beter op de juiste plaats krijgen.

Schermlezers

Schermlezers zijn programma's voor blinden. Ze zetten tekst van het scherm om naar gesproken woord of sturen hem naar een brailleregel. Deze programma's kunnen alleen tekstgebaseerde informatie vertalen. Beeld kan alleen vertaald worden als er alternatieve tekst beschikbaar is die de visuele beelden beschrijft.

On-screen toetsenborden

Een on-screen toetsenbord is een toetsenbord dat op het scherm afgebeeld wordt. Het wordt gebruikt door mensen die geen standaardtoetsenbord kunnen gebruiken. Je kunt met dit hulpmiddel het toetsenbord bedienen met een muis, een mondstick, of zelfs met een speciaal stukje hardware dat oogbewegingen omzet naar muisbewegingen. Nog exotischer is een input device dat Morse-code gebruikt.

Figuur 6.2. On-screen Toetsenbord: hoofdmenu

Hoofdmenu van een on-screen toetsenbord: je kunt kiezen tussen het bedienen van de muis, het toetsenbord, selecteren van een venster, etc.

Met deze toepassing heb je de extra mogelijkheid om suggesties voor het voorspellen van woorden te kiezen, zoals in dit geval “accessible”.

Figuur 6.3. On-screen Toetsenbord: toetsenbord

Een toetsenbord zo groot als een fysiek wordt op het scherm afgebeeld. Je kunt elke toets aanklikken met de muispointer.

Toetsenbord en muisaanpassingen

Deze hulpmiddelen worden gebruikt door mensen die moeite hebben met typen en/of met het controleren van de muis. Min of meer ingewikkelde toetsencombinaties zoals Ctrl+C, controle van de muisaanwijzer, of repeat- en acceptance-snelheden kunnen zo op een eenvoudigere manier uitgevoerd worden. Deze hulpmiddelen zijn normaal gesproken ingebouwd in het besturingssysteem. Zo heb je AccessX op Solaris, AccessPac op MS Windows en easyAccess op Mac.

Spraakherkenning

Spraakherkenningssoftware wordt zowel door blinden als door mensen met grote motorische beperkingen gebruikt. Een gebruiker zou bijvoorbeeld kunnen zeggen “Menu Bestand, Afdrukken” om een document af te drukken vanuit het menu van een toepassing. Of diezelfde gebruiker kan kopiëren en plakken door de tekst te selecteren met de woorden “Selecteer van 'Geachte Mevrouw' tot 'Hoogachtend'”.

Alternatieve inputdevices

Alles wat geen traditioneel toetsenbord en muis is, valt onder de categorie “alternatieve inputdevices”. Voorbeelden hiervan zijn een groter of kleiner toetsenbord, of hulpmiddelen die oogbewegingen volgen, tot zelfs apparatuur die met behulp van de ademhaling aangestuurd wordt.

Deze apparatuur wordt gebruikt door personen met een fysieke handicap, met RSI, door mensen die verlamd zijn, etcetera.

Brailleregel

Een brailleregel is een hoogstaand staaltje van technologisch kunnen. De staafjes die de braillekarakters volgen, moeten zeer snel op en neer kunnen bewegen. Ze maken nauwelijks geluid en stellen blinden in staat om veel sneller te lezen dan zienden. Op de foto hieronder zie je een voorbeeld. Sommige blinden plaatsen de regel liever boven hun toetsenbord, dat ze gebruiken voor input, in plaats van eronder.

Figuur 6.4. Brailleregel

Brailleregel

AT's voor doven

Doven kunnen communiceren over de telefoon door gebruik te maken van tekstterminals. Een terminal is vergelijkbaar met een DOS-venster in MS Windows. Daarnaast kunnen ze Closed Captioning-technologie gebruiken, zoals die op de landelijke televisie toegepast wordt om live-ondertiteling van TV-programma's te verzorgen.

Er is een standaard voorgesteld, ShowSounds, die visuele vertaling van geluidsinformatie moet aanbieden. Non-speech audio, zoals “bieps” van je computer, kan weergegeven worden door zogenaamde visual bells. Dit bestaat op UNIX-systemen al jarenlang als vervanging van de vervelende “biep” die zo kenmerkend is voor vi-gebruikers (vi is de meest gebruikte teksteditor op UNIX). De functionaliteit zou idealiter ingebouwd moeten zitten in het besturingssysteem van de computer.