Hoofdstuk 2. Aan de slag

Inhoudsopgave

Starten van de Live CD
De standaardprocedure
De terminal
Een terminal venster openen
Terminal afsluiten
De Live CD sessie afsluiten
Basiscommando's
Over het invoeren van commando's
Bestanden tonen met ls
Mappen
Bestandstype
Inhoud van tekstbestanden
Hulp
Man pagina's
Andere manieren om documentatie te raadplegen
Grafische hulp
Uitzonderingen
Met de shell leren werken
Wat is een shell eigenlijk?
Bash truuks
Samenvatting

Samenvatting

Het is nu hoog tijd om Linux eindelijk eens met eigen ogen van dichterbij te bekijken. In dit hoofdstuk leer je:

  • Van de Live CD starten.

  • Hoe het standaard Ubuntu bureaublad eruit ziet.

  • Wat een terminal venster is en hoe het te openen.

  • Een aantal basiscommando's.

  • Welke vormen van hulp en documentatie er ter beschikking zijn.

Starten van de Live CD

De standaardprocedure

Opstarten

Steek de Live CD in de CD-ROM speler en herstart je computer. Als die ingesteld is om van de CD te kunnen starten, krijg je het volgende scherm te zien:

Figuur 2.1. Live CD startscherm

Live CD startscherm

[Opmerking]Herstarten?

Ja, je moet echt wel herstarten. Als je de CD gewoon insteekt en MS Windows blijft draaien, gebeurt er helemaal niets.

[Opmerking]Als ik herstart, kom ik weer in Windows?

Mogelijk is je PC niet ingesteld om van een CD te kunnen starten. Kijk in dat geval naar Bijlage E, BIOS Instellingen.

[Opmerking]Ik zie iets anders?

Als jouw opstartscherm er niet uitziet zoals dat in ons voorbeeld, dan heb je mogelijk een oudere versie van Ubuntu te pakken. In dat geval verwijzen we naar Bijlage F, Ubuntu 5.10 Live CD. Eens je goed en wel opgestart bent, kan je de cursus hervatten met de paragraaf “Opgestart”, de verschillen zijn minimaal.

Handeling met de muis.

Druk F2 om verder te gaan.

[Waarschuwing]30 seconden!

Je hebt een halve minuut om te beginnen aan het maken van aangepaste instellingen. Eens je begonnen bent, mag je er zo lang over doen als je wilt. Begin je echtere niet binnen een halve minuut, dan start de Live CD op met de standaard instellingen, in het Engels.

Taalkeuze

Handeling met de muis.

Markeer met behulp van de pijltjes naar omhoog en omlaag de taalkeuze: “Dutch - Nederlands”:

Figuur 2.2. Live CD taalkeuze

Nederlands selecteren.

[Opmerking]Er is nog werk aan de winkel

Zoals je later wel zal werken, is nog niet alles vertaald. Hier en daar zul je nog Engelse termen tegenkomen. Een overzicht van de huidige status vind je op de Ubuntu web site op dit adres: https://launchpad.net/ubuntu/edgy/+lang/nl. Als een volledige vertaling belangrijk is voor jou, heb je twee opties:

  1. Helpen met vertalen, hoe je dat doet is gedocumenteerd op bovenstaande URL.

  2. Upgraden naar een nieuwere versie van Ubuntu. Op het moment dat deze cursus geschreven werd, was de laatste versie 6.10; die is ook meegeleverd. Er wordt aan een razend tempo gewerkt en elke versie is beter dan de vorige.

Druk Enter om je keuze te bevestigen. Druk F3 om verder te gaan.

Toetsenindeling

Handeling met de muis.

Selecteer het juiste land en druk weer Enter.

Figuur 2.3. Klavier instellen

Landen waar Nederlands gesproken wordt, staan in de lijst.

[Opmerking]België

Belgische gebruikers kiezen “Belgium” in plaats van “Netherlands”.

Druk F4 om verder te gaan.

Scherminstellingen

Om de schermresolutie in te stellen, selekteer je in de lijst de resolutie die overeenstemt met de capaciteiten van je beeldscherm en grafische kaart. Dat doe je met behulp van de pijltjes. Het kan nooit kwaad resoluties te kiezen die lager zijn dan wat je scherm en grafische kaart aankunnen. Als je een resolutie kiest die hoger is dan wat je hardware aankan, riskeer je geen of slecht beeld. Wees dus voorzichtig. Elke computer kan een minimum-resolutie van 800 op 600 pixels aan. Druk Enter om de resolutie te selecteren en terug op het opstartscherm te komen.

[Tip]De juiste resolutie achterhalen

Ofwel zoek je de nodige gegevens op in de handleiding van je monitor en grafische kaart, ofwel kijk je in MS Windows in InstellingenControlepaneel. Kijk onder de hoofding “Instellingen” van Beeldscherm hoeveel pixels breed en hoog je huidige instelling is. In onderstaand voorbeeld is dat 1024 op 768:

Figuur 2.4. Schermresolutie in Windows

Kijk linksonder in Settings.

Toegankelijkheid

Indien je de Live CD instelt voor een gebruiker met een visuele handicap, klik dan F5 en selecteer dan de gewenste afbeeldingsmodus.

Figuur 2.5. Toegankelijkheid

toegangsmodus selecteren.

Handeling met de muis.

Druk weer Enter om verder te gaan.

Verdere opstartprocedure

Druk nogmaals Enter. Het systeem wordt nu opgestart.

Wij gaan er in de cursus van uit dat je computer op een netwerk zit, waar de configuratie automatisch gebeurt via DHCP. Vraag je netwerkbeheerder om raad indien je problemen denkt te hebben met de toegang tot je netwerk of tot het Internet.

Opgestart

Op het bureaublad zie je het volgende, van boven naar onder:

  1. In de bovenste taakbalk: Het Ubuntu logo.

  2. Applications: menu met toepassingen.

  3. Places: een lijst van locaties van bestanden en een zoeker.

  4. System: allerlei instellingen.

  5. Een wereldbol: klik hier om de Firefox web browser op te starten en te surfen op het Internet.

  6. Een enveloppe en een klokje: het Evolution mailprogramma.

  7. Een reddingsboei: om de grafische hulpinterface te raadplegen.

  8. Een streepjeslijn die de scheiding vormt tussen de standaardtoepassingen en de applets en gadgets.

  9. Een luidspreker: om de sterkte van het geluid in te stellen.

  10. De datum en de tijd.

  11. Een ikoon waarmee je de computer kan herstarten of uitzetten.

  12. Het bureaublad (in het Engels: desktop): klik eender waar op het bureaublad met de rechtermuistoets om een menu op te roepen waarmee je mappen, extra ikonen en documenten kan aanmaken, het bureaublad opruimen en de achtergrond kan veranderen.

  13. Een mapje met voorbeelden (“Examples”), met een ikoon van een hangslot erbij, wat erop duidt dat je niets kan veranderen in deze map. Dat is logisch, want je kan niet schrijven op de CD waarvan je nu bent opgestart.

  14. Een installatie-ikoon om de data van de Live CD over te pompen naar de harde schijf van je computer en Ubuntu te installeren.

  15. In de onderste taakbalk: een ikoontje van het bureaublad: klik hierop om de desktop te tonen wanneer die verborgen is achter allerlei open vensters.

  16. Een scheidingsstreep, hierachter zullen kleine balkjes komen voor elk programma dat je opstart.

  17. Overzicht van de virtuele bureaubladen (rechtsonder): als je veel toepassingen wilt openen, is het soms gemakkelijker om ze te groeperen. Je hebt standaard beschikking over twee bureaubladen. Klik op de vierkantjes om van bureaublad te veranderen.

  18. De prullebak, hier kan je bestanden naartoe slepen om ze later van je systeem te verwijderen.

[Opmerking]Ik had toch Nederlands geselecteerd?

Inderdaad, niet alle tekst die je op de Live CD vindt, is in het Nederlands. Dat komt omdat de hoeveelheid data die op 1 CD past, beperkt is. Er werd een selectie gemaakt. Wanneer je later gaat installeren, worden de volledige, op dat moment beschikbare vertalingen, op je computer geplaatst.

Figuur 2.6. Het bureaublad van de Live CD

Het bureaublad van de Live CD

[Belangrijk]Kijk eens rond

Het doel van deze cursus is, zoals reeds gezegd, niet om je te leren aanwijzen en klikken met de muis, want dan leer je enkel met de grafische interface van Ubuntu werken, terwijl Ubuntu slechts een middel is om een doel te bereiken, namelijk Linux leren. Profiteer er nu dus van om in de menu's rond te kijken, want we gaan ze zeker niet allemaal overlopen. We gaan ons zo snel mogelijk in het hart van het systeem begeven, wat je hier ziet is slechts verpakking.

[Tip]MS Windows versies

De Live CD bevat ook MS Windows versies van sommige Linuxprogramma's. Om ze te bekijken en te proberen, steek je de Live CD in de CD-ROM speler wanneer MS Windows opgestart is. De .exe bestanden staan ind e map programs.